Weinig natuurgebieden bieden zoveel afwisseling op een beperkt oppervlak als het Shuitwater. U passeert heidevelden, droog en vochtig grasland en waterplassen. De variatie in het landschap hangt samen met de vele hoogteverschillen. De laaggelegen kern van het natuurgebied bestaat uit oude, door de Maas verlaten beddingen. Aan weerskanten daarvan liggen hoge, droge zandgronden. Het Schuitwater is een rustig gebied en bij uitstek geschikt om te wandelen.